Od ilu lat można podjąć legalną pracę
Nie musisz mieć ukończonych 18 lat, by móc iść do pracy i legalnie zarabiać na swoje potrzeby (lub zachcianki). Ale praca osoby niepełnoletniej podlega pewnym ograniczeniom, po to by nie kolidować z obowiązkową edukacją.
Praca dla nastolatków od 12 roku życia
Jeśli masz ukończone 12 lat, możesz znaleźć zatrudnienie w firmach prowadzących działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową. Najczęściej jest to praca w oparciu o umowę o dzieło lub umowę zlecenie. Daje to pewien zakres możliwości, jest jednak kilka obostrzeń:
- zgodę musi wyrazić Twój rodzic lub przedstawiciel ustawowy oraz inspektor pracy,
- musisz uzyskać od lekarza orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy,
- musisz uzyskać pozytywną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej o braku przeciwwskazań do pracy,
- niekiedy musisz także uzyskać zgodę od dyrektora szkoły.
Poza tym, do chwili ukończenia 13 roku życia, umowę w Twoim imieniu zawiera rodzic lub przedstawiciel ustawowy.
Praca dla nastolatków od 15 roku życia
Od 15 roku życia możesz dalej pracować w oparciu o umowę zlecenie, ale możesz już też legalnie podpisać umowę o pracę. Kodeks pracy określa osoby w wieku 15-18 lat mianem młodocianych. Jednak aby wszystko było w zgodzie z prawem, trzeba spełnić kilka warunków:
- musisz mieć ukończoną przynajmniej szkołę podstawową,
- musisz uzyskać od lekarza zaświadczenie o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku – czyli że praca nie będzie zagrażała Twojemu zdrowiu,
- nie możesz pracować w godzinach nocnych (22:00-6:00, w szczególnych przypadkach 20:00-6:00).
Ponadto, w świetle prawa, zatrudnienie osoby niepełnoletniej ma:
- służyć przyuczeniu do zawodu – czyli ma to być coś w rodzaju płatnego stażu,
- dotyczyć tylko wykonywania tzw. prac lekkich – czyli niezagrażających zdrowiu i nie kolidujących z edukacją.
Pierwszy przypadek dotyczy oczywiście prac związanych z rzemiosłem lub np. fizycznej pracy na budowie. Drugi przypadek dotyczy innych typowych prac wykonywanych np. w wakacje lub w weekendy i do których nie trzeba lat przygotowań:
- w gastronomii,
- w hotelarstwie,
- w sklepach,
- w obiektach rozrywkowych (np. kinach) i sportowych,
- w modelingu i aktorstwie,
- na plantacjach owoców,
- przy organizacji wydarzeń,
- przy roznoszeniu ulotek.
Kodeks pracy nakłada na pracodawcę różne obowiązki przy zatrudnieniu osób nieletnich, m.in. zapewnienia młodocianym pracownikom niezbędnej opieki i pomocy, aby mogli przystosować się do właściwego wykonywania pracy na danym stanowisku, lub określenie prac lekkich i dozwolonych do wykonywania przez osoby niepełnoletnie.
Są też zajęcia, których młodocianym w ogóle nie wolno wykonywać – zobacz listę prac wzbronionych młodocianym.
To tylko dwa przykładowe obowiązki dla pracodawcy, dlatego możesz mieć problem z podjęciem pracy w niektórych firmach, które dla prostoty wolą zatrudniać wyłącznie osoby pełnoletnie. Niemniej zawsze warto próbować, bo nigdy nie wiadomo, jaka jest polityka danej firmy.
Czas pracy i przerwy
Młodociany nie może pracować więcej niż 8 godzin na dobę, lub 6 godzin na dobę w przypadku osób do 16 roku życia. Do czasu pracy wlicza się także czas nauki wynikający z zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się w godzinach pracy.
W okresie zajęć szkolnych, w ciągu tygodnia nie możesz pracować dłużej niż 12 godzin, a jeśli w danym dniu uczestniczysz w zajęciach szkolnych, to nie możesz pracować dłużej niż 2 godziny.
W okresie ferii Twój czas pracy nie może przekraczać 7 godzin na dobę (6 godzin przed ukończeniem 16 r.ż.) i 35 godzin w tygodniu.
Jeżeli w ciągu doby czas pracy będzie dłuższy niż 4 i pół godziny, przysługuje Ci 30-minutowa przerwa w pracy, wliczana do czasu pracy. Przerwa w pracy obejmująca porę nocną powinna trwać nieprzerwanie przynajmniej 14 godzin. Ponadto w każdym tygodniu młodociany ma prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę.
