Serwis edukacji finansowej dla młodzieży

Co się składa na cenę benzyny?

Mateusz Skrzypczak   •   23 lipca 2022 r.

Czy wiecie, że na cenę benzyny w około połowie składają się podatki? Kupując cokolwiek innego w sklepie (poza nielicznymi wyjątkami, o tym potem), podatki to najwyżej 23% ceny produktu – jest to podatek VAT. Co zatem jest takiego w paliwie, że rząd nakłada na nie aż tyle obciążeń?

Na dzień pisania tego artykułu, średnia cena jednego litra benzyny bezołowiowej Eurosuper 95 w Polsce to 7,58 zł, a średnia cena jednego litra oleju napędowego (ON) to 7,64 zł – obie jeszcze niedawno wynosiły niecałe 8 zł.

Jesteśmy w trakcie szybko rosnącej inflacji, w odpowiedzi na co rząd tymczasowo obniżył stawkę podatku VAT na paliwa z 23% do 8%. Spowodowało to przyhamowanie wzrostu cen benzyny, jednak musimy pamiętać, że nadal jest to traktowane jako rozwiązanie tymczasowe – stawkę podatku VAT na paliwa reguluje prawo europejskie, tak aby poszczególne kraje nie konkurowały ze sobą na tym polu, nie tworzyły się „raje paliwowe” na wzór rajów podatkowych i aby ograniczyć „turystykę paliwową”.

Będziemy zatem rozpatrywać składowe ceny benzyny w dwóch wariantach: z 2021 roku i z pierwszej połowy 2022 roku, czyli z obniżonym VAT-em.

Składowe ceny benzyny i oleju napędowego

Według raportów publikowanych przez BM Reflex, w dniu pisania artykułu (lato 2022 roku), składowe przedstawiały się mniej więcej tak:

Benzyna Eurosuper 95 Olej napędowy
68% – cena netto 70% – cena netto
19% – akcyza 14% – akcyza
7,5% – podatek VAT 7,5% – podatek VAT
2% – opłata paliwowa 4% – opłata paliwowa
3,5% – marża stacji 4,5% – marża stacji

Natomiast według raportu POPiHN (Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego), średnio w 2021 roku składowe przedstawiały się następująco:

Benzyna Eurosuper 95 Olej napędowy
47% – cena netto 52% – cena netto
28% – akcyza 22% – akcyza
19% – podatek VAT 19% – podatek VAT
3% – opłata paliwowa 6% – opłata paliwowa
3% – marża stacji 1% – marża stacji


W zależności od źródła liczby te są zawsze nieco inne, jednak zwykle nie odbiegają od podanych o 1 lub 2 punkty procentowe.

Widać więc wyraźnie, że przy standardowej stawce VAT na paliwo (23%), około połowa ceny, którą płacimy na stacji, to podatki: VAT, akcyza i opłata paliwowa. Za to przy obniżonym podatku VAT, rzeczywisty koszt paliwa stanowi już ponad 2/3 ceny.

Sama stacja zarabia na sprzedaży paliw niewiele – marża rzędu 3% to naprawdę niewiele. Dlatego dla stacji benzynowych tak ważna jest oferta dodatkowa – sklep czy gastronomia. Na tej działalności mogą bowiem zarobić znacznie więcej.

Czym są te wszystkie opłaty w paliwie?

VAT to tradycyjny podatek od towarów i usług, doliczany do każdego (prawie) kupowanego przez nas produktu lub usługi. Aktualne stawki VAT w Polsce to 23%, 8% i 5%. Skąd więc 7,5% i 19% w wyliczeniach powyżej? Licząc procentowo od całości, stawka VAT w wysokości 23% składa się na 19% ceny, a stawka 8% składa się na ok. 7,5% ceny.

Akcyza to specjalny rodzaj dodatkowego podatku, nakładanego przez rządy na wybrane produkty, np. energię, paliwa, alkohol, wyroby tytoniowe. W zamyśle podatek akcyzowy ma służyć ograniczeniu popytu na niektóre wyroby poprzez podnoszenie cen – czyli ograniczenie zużycia energii i spożycia szkodliwych substancji.

Jednak nakładanie go na produkty pierwszej potrzeby jak prąd lub paliwa, wydaje się po prostu doskonałym sposobem na zwiększenie wpływów do budżetu. Każdy bowiem korzysta z prądu i każdy, bezpośrednio lub pośrednio, korzysta z paliw (nawet jeśli nie masz samochodu to pewnie czasem jeździsz autobusem, a oprócz tego kupujesz produkty, które muszą zostać dowiezione z fabryki do hurtowni, następnie do sklepu i niejednokrotnie jeszcze do Twojego domu). Nie da się z tego zrezygnować.

Aktualne stawki akcyzy można sprawdzić na stronie Ministerstwa Finansów. Stawki dla paliw płynnych jak benzyna czy olej napędowy podawane są w złotych na 1000 litrów.

Opłata paliwowa to kolejny podatek, jednak w odróżnieniu od poprzednich, ma jasno określony cel: służyć finansowaniu budowy w Polsce dróg. Wprowadzono go z myślą, by za budowę dróg płacili faktycznie z niej korzystający, proporcjonalnie do tego jak często z nich korzystają. 80% dochodów z opłaty paliwowej zasila Krajowy Fundusz Drogowy, a pozostała część – Fundusz Kolejowy.

Zatem osoba, który nie posiada samochodu, nie zapłaci ani grosza opłaty paliwowej i nie dorzuci się do budowy dróg w większym stopniu niż pozostali. Kierowca jeżdżący okazjonalnie dołoży się już do budowy dróg, jednak w mniejszym stopniu niż kierowca, który codziennie pokonuje długie trasy, a więc więcej tankuje.

Stawki opłaty paliwowej również publikuje Ministerstwo Finansów.

W cenie netto benzyny w powyższych danych zawarte są jednak jeszcze inne opłaty: Opłata emisyjna to składka na rzecz zrównoważonego, niskoemisyjnego transportu, czyli m.in. rozwój elektromobilności i paliw alternatywnych. Opłata zapasowa natomiast zasila Fundusz Zapasów Interwencyjnych, część Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych. Te dwie opłaty to łącznie ok. 2% ceny benzyny.

Co jeszcze wpływa na cenę paliwa?

Znamy już składowe ceny paliwa, zastanówmy się zatem, co jeszcze wpływa na jej cenę.

Podstawowym czynnikiem kształtującym cenę paliw w Europie jest cena Ropy Brent na giełdzie w Londynie. Kurs podawany jest w dolarach amerykańskich za baryłkę (ok. 159 litrów).

Oczywiście im wyższe notowania, tym wyższe ceny detaliczne i stacje reagują na wzrosty niemal momentalnie. Niestety spadki kursu ropy rzadko są odzwierciedlane na stacjach w takim samym tempie, jak jego wzrosty. Paliwa w detalu tanieją dopiero, gdy kurs ropy obniża się na dłuższy okres.

Drugim istotnym czynnikiem jest kurs dolara amerykańskiego względem polskiego złotego (USD/PLN). Im droższy dolar (czyli słabszy złoty), tym droższe paliwo.

Mateusz Skrzypczak
Żywo zainteresowany światem i bieżącymi wydarzeniami, szczególnie ekonomicznymi i gospodarczymi. Nieustannie trzyma rękę na pulsie rynku bankowego w Polsce oraz dba o odpowiedzialne zarządzanie budżetem osobistym i skuteczne pomnażanie kapitału.

Słownik pojęć

Komisja Nadzoru Finansowego

- jest to organ administracji państwowej, sprawujący kontrolę nad rynkiem finansowym w Polsce. Nadzoruje m.in. instytucje finansowe, ubezpieczeniowe, emerytalne i płatnicze. Działalność KNF ma zapewniać prawidłowe funkcjonowanie rynku finansowego, jego stabilność, bezpieczeństwo oraz przejrzystość, a także ochronę interesów uczestników tego rynku, czyli m.in. posiadaczy kont bankowych.
Więcej pojęć »

Porównywarka kont dla młodych ›

Odpowiedz na 5 prostych pytań i zobacz, które konta spełniają Twoje wymagania. Nie musisz analizować tabelek i szukać haczyków, bo już to zrobiliśmy!