Serwis edukacji finansowej dla młodzieży

Słownik pojęć finansowych

Krzysztof Gibek, Paweł Zawistowski   •   28 grudnia 2016 r.

BFG, KNF, GPW – Co dokładnie oznaczają te skróty? Czym różni się inflacja od deflacji? Albo hossa od bessy? I czym są stopy procentowe, o których można usłyszeć prawie codziennie? To wszystko postaramy się wyjaśnić w naszym słowniku pojęć.

  • Bankowy Fundusz Gwarancyjny

    - instytucja stworzona w celu ochrony pieniędzy zgromadzonych na rachunkach i lokatach bankowych oraz działania na rzecz bezpieczeństwa systemu bankowego w Polsce.
  • Bessa

    - trwający przez dłuższy czas spadek cen akcji większości spółek na giełdzie.  Przeciwieństwem bessy (zwanej też „rynkiem niedźwiedzia”) jest hossa, inaczej „rynek byka”.
  • Deflacja

    - okres, w którym notuje się wzrost wartości pieniądza, to znaczy ceny dóbr i usług spadają (zatem za tę samą ilość pieniędzy można kupić więcej). Jest to przeciwieństwo znacznie częściej występującej inflacji.
  • Dług publiczny

    - suma niespłaconych przez państwo należności. Źródłem długu publicznego jest deficyt budżetowy, czyli większe wydatki, niż zyski państwa w danym roku (lub przez dłuższy czas) oraz zaciąganie kredytów.
  • Dom maklerski

    - to organizacja posiadająca zezwolenie państwowych organów (Komisji Nadzoru Finansowego) na nabywanie i sprzedawanie papierów wartościowych, doradztwo inwestycyjne oraz zarządzanie pieniędzmi swoich klientów.
  • Dywidenda

    - wypłata części zysków wypracowanych przez firmę w danym roku. Dywidenda jest dzielona pomiędzy akcjonariuszy (osoby i organizacje posiadające akcje spółki).
  • Fundusz inwestycyjny

    - to fundusz zarządzany przez specjalistów od inwestowania, w którym są zgromadzone pieniądze wielu osób (zarówno prywatnych, jak i prawnych). Kupując jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego można stać się uczestnikiem funduszu.
  • Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

    - regulowany przez państwo rynek obrotu papierami wartościowymi w Polsce. GPW powstała w 1991 roku, a jej budynek mieści się przy ulicy Książęcej 4 w Warszawie.
  • Hossa

    - wzrost cen akcji znacznej części spółek notowanych na giełdzie papierów wartościowych, trwający przez dłuższy czas. Przeciwieństwem hossy jest bessa.
  • Indeks giełdowy

    - średnia kursów spółek giełdowych, grupująca je według określonych kategorii (np. Indeks WIG – skupia wszystkie spółki na Giełdzie Papierów Wartościowych, mWIG40 –  jedynie 40 średnich spółek). Zmiany wartości indeksu pozwalają określić panujący na giełdzie trend – wzrosty lub spadki.
  • Inflacja

    - trwały proces wzrostu cen, określany także jako spadek siły nabywczej pieniądza. Przeciwieństwem inflacji jest deflacja.
  • Inwestycja

    - to wydatki ponoszone z myślą o tworzeniu lub powiększaniu majątku; inwestując wyrzekasz się obecnych korzyści na rzecz korzyści w przyszłości (które nie zawsze są pewne).
  • Karta płatnicza

    - narzędzie, które pozwala na dokonywanie płatności przy wykorzystaniu pieniędzy zgromadzonych na koncie, ale bez użycia banknotów i monet. Najczęściej umożliwia zarówno bezgotówkowe płatności w sklepach, jak i wypłatę pieniędzy z bankomatu.
  • Karta przedpłacona (pre-paid)

    - to rodzaj karty płatniczej, która nie musi być powiązana z rachunkiem osobistym, ani z konkretną osobą (może to być karta na okaziciela). Aby dokonywać płatności kartą pre-paid należy najpierw wpłacić pieniądze na jej rachunek techniczny.
  • Komisja Nadzoru Finansowego

    - jest to organ administracji państwowej, sprawujący kontrolę nad rynkiem finansowym w Polsce. Nadzoruje m.in. instytucje finansowe, ubezpieczeniowe, emerytalne i płatnicze. Działalność KNF ma zapewniać prawidłowe funkcjonowanie rynku finansowego, jego stabilność, bezpieczeństwo oraz przejrzystość, a także ochronę interesów uczestników tego rynku, czyli m.in. posiadaczy kont bankowych.
  • Lokata terminowa

    - depozyt bankowy, w przypadku którego ustalone wcześniej odsetki są wypłacane deponentowi (osobie wpłacającej pieniądze do banku), gdy minie określony w umowie czas. Wcześniejsza wypłata pieniędzy z lokaty może wiązać się z utratą odsetek.
  • Obligacje Skarbu Państwa

    - papiery wartościowe emitowane przez rząd (reprezentuje go minister finansów), w celu pokrycia bieżących braków w budżecie lub spłaty wcześniejszego zadłużenia. W uproszczeniu to dokument, który świadczy o tym, że „pożyczyłeś” państwu pieniądze, na określony czas i na określony procent.
  • OFE

    - czyli Otwarty Fundusz Emerytalny, to fundusz do którego wpłacana jest część składki emerytalnej pracujących Polaków. OFE mają za zadanie gromadzić i pomnażać oszczędności z myślą o przyszłej emeryturze ich klientów.
  • Pożyczka

    - to użyczenie swojej własności (w tym pieniędzy) innej osobie. W odróżnieniu od kredytu nie jest wymagane określenie celu na jaki zostaną przeznaczone pożyczone pieniądze, nie jest też konieczne naliczenie i pobranie odsetek.
  • Raj podatkowy

    - kraj, który przyciąga zagraniczne firmy dzięki bardzo niskim podatkom (głównie podatkowi dochodowemu bliskiemu 0%). Raje podatkowe są wykorzystywane przez przedsiębiorców do unikania płacenia wysokich podatków w ich macierzystych krajach.
  • Rynek finansowy

    - umowne miejsce, w którym handluje się instrumentami finansowymi: akcjami, walutami, obligacjami, instrumentami pochodnymi.
  • Stopa procentowa

    - określa ile kosztuje pożyczenie pewnej sumy pieniędzy. Stopy procentowe określane są przez państwo (a konkretnie przez Radę Polityki Pieniężnej) i odnoszą się do odsetek, jakie banki muszą zapłacić za pożyczenie pieniędzy od Narodowego Banku Polskiego i od siebie nawzajem. Ta cena z kolei wpływa na warunki, na jakich banki udzielają kredytów nam, zwykłym obywatelom. Im wyższe stopy procentowe, tym wyższe oprocentowanie kredytu. W czasie, gdy obowiązują niskie stopy procentowe, za pożyczenie pieniędzy z banku zapłacimy mniej, z drugiej strony zarobimy mniej na odsetkach, jeśli ulokujemy oszczędności w banku. W okresie obowiązywania wysokich stóp procentowych, koszty pożyczenia pieniędzy z banku wzrastają, podobnie jak oprocentowanie lokat i kont oszczędnościowych. Na stronie NBP znajduje się długi, ale interesujący artykuł nt. stóp procentowych.
  • WIG20

    - indeks giełdowy, w którego skład wchodzi dwadzieścia największych spółek giełdowych w Polsce. Spółki w tym indeksie nazywane są czasem "blue chips".
  • ZUS

    - czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to państwowa jednostka, która pobiera składki ubezpieczeniowe (od pracodawców i przedsiębiorców), przyznaje uprawnienia do rent i emerytur i wypłaca świadczenia.

Przeczytaj również